شهرستان گیلانغرب
زیستگاه ووضعیت اجتماعی ایل کلهر
ایل کلهر از شمال به محدوده ایلهای کرند گوران وگوران بان زرده،ازناحیه جنوب به حوزه حکومتی والی پشتکوه،ازطرف مغرب به خاک کشورعراق(مندلی وخانقین)،همچنین به قشلاق ایل سنجابی وایل کرند، از جانب مشرق به ییلاق ایل زنگنه وقسمتی از ییلاق سنجابی(ماهیدشت)ودر واقع جنوب شهر کرمانشاه، محدود می شود.
بقیه در ادامه مطلب
افراد این ایل که در واقع بزرگترین ایل کرد است،درشهرستان های گیلانغرب(امله)،اسلام آباد(شاباد یا هارون آباد)وبخش هایی از کرند،نفت شهر(نفت شا)،سومار،گهواره،ایوان،ماهیدشت،دهستان قلعه شاهین سرپل ذهاب ونصرآبادوتمامی اطراف نواحی ذکر شده ساکن هستند و عغیر از مناطق نام برده تعداد زیادی از مردم کرمانشاه از کلهرها هستند.
مردمان این ایل با توجه به این که ازطریق دامپروری امرار معاش می کنند برای بدست آوردن علف برای چرای احشام خود باید در فصول مختلف سال دست به کوچ بزنند.
در تعیین حدود گرمسیر وسردسیر ایل کلهر کوه های قلاجه وسر کش در شمال گیلانغرب وحومه آن را می توان مرز به حساب آورد. یعنی جنوب این کوه ها گرمسیرو شمال آنها سردسیر کلهر ها بوده.دراین مناطق گروهی از افراد ایل به صورت یکجا نشین هستند که معیشت آنها از طریق کشاورزی ودامپروری تامین میشود.
با توجه به درگیری های منطقه ای ونا امنی راه ها و دخالت های گاه وبی گاه حکمرانان کرمانشاه ایل به صورت دسته جمعی کوچ کرده و در مکان های سردسیر وگرمسیر نزدیک به هم سکونت اختیار می کرده اند.
طوایف تابعه ایل کلهر عبارتند از:خالدی(دیره)،شیانی،سیاه سیاه(گیلانغرب وشاباد و گواور)،کاظم خانی،تلش،کرگا،خمان،کله پا،قوچمی،هارون آبادی،منصوری،کله جوب،الوندی،شوان،ماهیدشتی،بلاغ بیگی،زینل خانی،شاهینی،ایوانی،گیلانی،زویری،منشی،گلینی و شیرگ(دیره ای،ورمزیار)و در آخر طایفه عبد المحمدی(اولمامی) که در گیلانغرب ساکن هستند(که داود خان کلهر،عباس خان قبادیان و بقیه خوانین رجال سیاسی و جنگی کلهر عمدتا جز این طایفه هستند).هر کدام از طوایف نامبرده دارای محدوده مشخص بوده وبه نام همان طوایف نامگذاری شده است.به گفته معمرین جایگاه هر ال بیشتر با توافق ایلخان وکلانتر طایفه تعیین می شده است.
از گفتگو با معمرین چنین استنباط می شود که قلمرو ایل بستگی به نفوذ ایلخان ونفوذ او در منطقه داشته است.در دوره موردبحث کا داود خان ایلخان ایل کلهر بوده به دلیل نفوذ زیاد او ایل کلهر در میان سایر ایلات بیشترین قلمرو را داشته است.نفوذ داود خان تا آنجا بود که حکمران کرمانشاه بدون جلب نظر او نمی توانست روسای دیگر ایلات رامنصوب یا معزول نماید.
شنه ی باد ِ سه ر سه ر زانی
هه م مانگ زانی هه م خه ور زانی
بی شووانن په سیل ِ من
ته رف ِ تیونن که سیل ِ من
وا ده ره و که ن ده سیل ِ من
ئه وه ونه ی ده نگ ِ کی یه
ئیوشی ک ت هیوچد نی یه
ئشکه فت ئشکه فت زاگرس زانی
جه سی ، جه رگی ، پوسی ، گیانی
داری ، وه لنگی ، پیوشی ، سانی
م ئاوه ن ِ ئاوه یشته یل بیوم
هزاران سال له ده یشته یل بیوم
بال ِ به رز ِ فرشته یل بیوم
ئه وه ونه ی ده نگ ِ کی یه
ئیوشی ک ت هیوچد نی یه
بخش هنری
گیلانغرب در بخش هنری دارای انجمن های فعال ادبی نظیر شعر و خوش نویسی می باشد. از جمله شاعران توانای ای شهرستان می توان به سعید عبادتیان ،رضا موزونی، پرویز بنفشی و...اشاره نمود
بخش تاریخی
گیلانغرب از نظر تاریخی در جنگ جهانی دوم توسط ارتش انگلیس بصورت موقت اشغال گردید و دارای ابنیه تاریخی نظیر تپه قله كه در مركز شهر قرار دارد كه قدمت آن به تاریخ پیش از اسلام زمان جنگ میان ایران و روم برمی گردد.و قلعه مهرنگار اثر تاریخی دیگری می باشد كه در جاده دهستان ویژنان قرار دارد كه مربوط به دوران خسرو انوشیروان ساسانی می باشد. و اثر دیگری كه میتوان نام برد گوردخمه فرهاد یا فرای كن در دهستان دیره كه مربوط است به دوران هخامنشی كه نام آن از یك داستان عاشقانه كهن مربوط به شیرین و فرهاد گرفته شده است. و اما اثر تاریخی دیگری كه به تازگی كاوش آن را شروع كرده اند بناهایی است كه در سراب مورت واقع شده اند كه مربوط به دوران ساسانیان میباشد كه یكی از آنها آتشكده و دیگری محل انجام امور حكومتی بوده . البته این شهرستان دارای آثار تاریخی دیگری می باشد كه در پست های بعدی درباره آنها توضیح می دهیم
بخش مذهبی
مردم گیلانغرب دارای دین اسلام مذهب شیعه شامل 90% مسلمان و شیعه و 10% فرقه اهل حق است كه به زبان كردی كلهری تكلم دارند. زیارتگاهایی كه در این شهرستان قرار دارند عبارتند از:حضرت سلیمان در دهستان چله، دوازده امام در روستای گراویان، قدمگاه امام محمد باقر در روستای گورسفید، قدمگاه حضرت ابوالفضل در روستای كله جوب سفلی، چهل مرد در سراب مورت
مكانهای تفریحی
این شهرستان دارای جاذبه های گردشگردی طبیعی بسیاری از قبیل سراب گلین، سراب مورت، مله نی، قلاجه، دشت دیره، تنگه گلم ، میاندار و... می باشد